Flora lądowa

 

Flora Antarktydy jest skrajnie uboga. Jej rozwój uniemożliwiają trudne warunki klimatyczne: niskie temperatury, silne wiatry, niedostępność wody i długie okresy zimowej ciemności. Najwięcej roślin spotkać można na wybrzeżach, gdzie klimat jest łagodniejszy. Również w głębi lądu pojawiają się tzw. oazy, gdzie na skutek ogrzewania słonecznego, tworzą się specyficzne warunki mikroklimatyczne, sprzyjające rozwojowi roślinności. Skrajne ubóstwo flory dotyczy przede wszystkim roślin kwiatowych, które reprezentowane są tutaj jedynie przez dwa gatunki: trawę - śmiałka antarktycznego (Deschampsia antarctica) i przedstawiciela rodziny goździkowatych - kolobanta (Colobanthus quitensis). Rośliny te spotkać można jedynie na Półwyspie Antarktycznym i wyspach Zachodniej Antarktyki.
 
Foto: John Croxall / British Antarctic Survey   Foto: http://www.chilebosque.cl/herb/deschampsia_antarctica.html   Foto: http://www.progettosmilla.it/documenti/sitoserr/images/colobanthus_quitensis.jpg
Porosty Śmiałek antarktyczny   Kolobant
 
Nieco liczniej występują porosty (ok. 300 gat.), mszaki (ok. 100 gat.) oraz glony. Większość tych prostych organizmów może kolonizować tereny tego niegościnnego lądu dzięki specjalnym mechanizmom adaptacji. Najlepiej przystosowane do ekstremalnych warunków środowiska są porosty. Rosną na skałach, rzadziej na glebie lub kościach zwierząt. Specyficzna grupa porostów nazywana endolitami, dzięki zdolności drążenia zagłębień w twardym podłożu, skolonizowała wnętrza skał. Mszaki w rejonie Antarktyki występują najczęściej w bardziej wilgotnych zagłębieniach terenu. Podobnie glony - spotykać je można w mokrej glebie, kałużach, okresowych potokach i jeziorkach. Są też niezwykłe glony, tzw. kriolity, rozwijające się na śniegu i lodzie.

 

Fauna lądowa

 

Podobnie jak świat roślinny tak i fauna lądowa Antarktyki jest bardzo uboga. Stałymi mieszkańcami kontynentu i okolicznych wysp są nieliczne pierwotniaki oraz bezkręgowce: nicienie, wrotki, niesporczaki, skorupiaki, roztocza, skoczogonki, muchówki, pchły. Występują one w glebie, mchach oraz w zbiornikach słodkowodnych. Niektóre z nich są pasożytami ptaków i fok. Bogatszy zespół zwierząt stanowią kręgowce, w tym: ssaki i ptaki. Większość z nich przybywa na wybrzeża Antarktydy i pobliskie wyspy w czasie lata, aby tu urodzić i wychować potomstwo, ale są też takie, które przebywają tu cały rok. Spośród ssaków morskich w Antarktyce bytuje 5 gatunków fok właściwych: słoń morski (Mirounga leonina), foka Weddella (Leptonychotes weddelli), krabojad (Lobodon carcinophagus), foka Rossa (Ommatophoca rossi), lampart morski (Hydrurga leptonyx), a także przedstawiciel uchatek: uchatka antarktyczna (Arctocephalus gazella).

Foto: Courtesy Australian Antarctic Division C Commonwealth of Australia 2008
Foto: Elonka Dunin / Antarctic expedition 1999
słoń morski
słoń morski
Foto: Courtesy Australian Antarctic Division C Commonwealth of Australia 2008
Foto: Courtesy Australian Antarctic Division C Commonwealth of Australia 2008
krabojad
foka Weddella
Foto: National Geographic
Foto: NOAA
lampart morski
uchatka

Licznie reprezentowane są ptaki - spotkać tu można pingwiny, nawałniki, petrele, wydrzyki, albatrosy, mewy, rybitwy, kormorany i pochwodzioby. W Antarktyce występuje 6 gatunków pingwinów: cesarski (Aptenodytes forsteri), królewski (Aptenodytes patagonica), Adeli (Pygoscelis adeliae), papua [białobrewy] (Pygoscelis papua), maskowy (Pygoscelis antarctica) i złotoczuby (Eudyptes chrysolophus). Pingwin cesarski i pingwin Adeli spędzają antarktyczną zimę na kontynencie. Ptaki te żyją w dużych koloniach, liczących niekiedy 50 000 osobników.

Foto:  University of New South  Wales, Sydney Foto: National Geographic Foto: Elonka Dunin / Antarctic expedition 1999
pingwin cesarski
pingwin Adeli
pingwin maskowy
pingwin papua

Flora i fauna morska

 

W przeciwieństwie do małej różnorodności zwierząt lądowych życie w Oceanie Południowym jest nieprawdopodobnie bogate. Dobrze natlenione i bogate w biogeny wody umożliwiają niebywały rozkwit planktonu roślinnego. Dominują w nim okrzemki. Glony te są pokarmem dla planktonicznych skorupiaków z rodziny Euphausiacea, nazywanych krylem. Kryl jest podstawą łańcucha pokarmowego w Antarktyce - żywią się nim niemal wszystkie większe zwierzęta, w tym: walenie fiszbinowe, foki, ptaki (głównie pingwiny), ryby i kalmary.

Foto: Chris Gilbert / British Antarctic Survey
kryl

W wodach antarktycznych żyje ponad 160 gatunków ryb. Szczególnie interesująca jest endemiczna rodzina ryb białokrwistych (Channichthyidae), licząca 18 gatunków. Krew tych ryb pozbawiona jest hemoglobiny i erytrocytów, dzięki czemu zmniejsza się ryzyko powstawania lodu w osoczu i tym samym zamarznięcia. Do rodziny tej należą: borel [szczękacz](Chaenocephalus aceratus), kergulena (Champsocephalus gunnari), krokodylec (Channichthys rhinocelatus). Inne, bardziej znane, ryby antarktyczne to nototenia marmurkowa (Notothenia rossi) i antar [kłykacz] (Dissostichus eleginoides).

borel

W chłodnych wodach antarktycznych lato spędzają liczne walenie. Występuje tu 6 gatunków waleni fiszbinowych: płetwal błękitny (Balaenoptera musculus), finwal (Balaenoptera physalus), sejwal (Balaenoptera borealis), płetwal karłowaty (Balaenoptera acutorostrata), humbak (Megaptera novaeangliae) i wal biskajski (Eubalaena glacialis), Spotkać tu można również 5 gatunków waleni uzębionych, w tym: kaszalota (Physeter macrocephalus) i orkę (Orcinus orca). Fiszbinowce odżywiają się krylem, odcedzanym z wody z pomocą zwisających z podniebienia płyt rogowych tzw. fiszbinów, natomiast głównym pokarmem zębowców są ryby i głowonogi, a w przypadku orki także foki i pingwiny.

Foto: Solcomhouse
płetwal błękitny

Bogate życie kwitnie na dnie Oceanu Południowego. Żyją tu rozmaite koralowce, w tym dużych rozmiarów ukwiały, oraz ponad 300 gatunków gąbek. Ponadto spotkać tu można liczne wieloszczety, skorupiaki, mięczaki, mszywioły i szkarłupnie. Wiele tych zwierząt to gatunki endemiczne np. wśród ślimaków endemity stanowią 93%, wśród małżów 79%, wśród wieloszczetów 50%.